Τι πραγματεύεται ο Άμλετ;
Ο Άμλετ, γραμμένος από τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ γύρω στο 1600, είναι μια τραγωδία για τον πρίγκιπα Άμλετ της Δανίας, που καλείται να εκδικηθεί τον φόνο του πατέρα του. Αυτή η περίληψη του Άμλετ ακολουθεί τον πρίγκιπα αφότου το φάντασμα του νεκρού βασιλιά αποκαλύπτει ότι δηλητηριάστηκε από τον ίδιο του τον αδελφό, τον Κλαύδιο, ο οποίος έκτοτε άρπαξε τον θρόνο και παντρεύτηκε τη μητέρα του Άμλετ, τη Γερτρούδη. Διχασμένος ανάμεσα στην απαίτηση για εκδίκηση και στις δικές του αμφιβολίες, τη θλίψη και τη συνείδησή του, ο Άμλετ προσποιείται την τρέλα, αναβάλλει τη δράση και αναρωτιέται για το νόημα της ζωής και του θανάτου. Το έργο εξετάζει την εκδίκηση, την τρέλα, τη θνητότητα και τη διαφθορά, και τελειώνει με ένα κύμα θανάτων που σαρώνει όλη τη βασιλική αυλή.
Σε ποιο είδος ανήκει ο Άμλετ;
Ο Άμλετ του Ουίλιαμ Σαίξπηρ είναι μια τραγωδία εκδίκησης, ένα από τα διασημότερα έργα της αγγλικής γλώσσας. Ανήκει στη θεατρική παράδοση των ελισαβετιανών και ιακωβιανών χρόνων και συνδυάζει πολιτική ίντριγκα, φιλοσοφικό μονόλογο, μαύρη κωμωδία και μια ιστορία φαντάσματος. Όπως δείχνει αυτή η περίληψη, το έργο είναι γραμμένο σε μείγμα ανομοιοκατάληκτου στίχου και πεζού λόγου και εκτιμάται για το ψυχολογικό του βάθος, τους στοχασμούς του για τον θάνατο και τη δράση, και μερικούς από τους πιο πολυαναφερόμενους στίχους που γράφτηκαν ποτέ για τη σκηνή.
Πόσες πράξεις και σκηνές έχει ο Άμλετ;
Ο Άμλετ δεν χωρίζεται σε κεφάλαια, αλλά σε 5 πράξεις που αποτελούνται από 20 σκηνές. Συνήθως ομαδοποιείται ως εξής:
- Πράξη 1. Το φάντασμα του νεκρού βασιλιά εμφανίζεται στις επάλξεις του Ελσινόρ και αποκαλύπτει στον Άμλετ ότι τον δολοφόνησε ο Κλαύδιος, ζητώντας εκδίκηση.
- Πράξη 2. Ο Κλαύδιος και ο αδιάκριτος σύμβουλος Πολώνιος προσπαθούν να βρουν την αιτία της παράξενης συμπεριφοράς του Άμλετ· φτάνουν οι ηθοποιοί και ο Άμλετ σχεδιάζει την «Ποντικοπαγίδα».
- Πράξη 3. Ο Άμλετ εκφωνεί τον μονόλογο «Να ζει κανείς ή να μη ζει», το θέατρο μέσα στο θέατρο ξεσκεπάζει τον Κλαύδιο, και ο Άμλετ σκοτώνει κατά λάθος τον Πολώνιο πίσω από την κουρτίνα.
- Πράξη 4. Ο Κλαύδιος στέλνει τον Άμλετ στην Αγγλία για να τον σκοτώσουν· η Οφηλία τρελαίνεται από τη θλίψη και πνίγεται· ο Λαέρτης επιστρέφει διψασμένος για εκδίκηση.
- Πράξη 5. Η σκηνή του νεκροταφείου και η τελική μονομαχία, που καταλήγει στον θάνατο της Γερτρούδης, του Λαέρτη, του Κλαύδιου και του Άμλετ.
Η δράση προχωρά ασταμάτητα από την αποκάλυψη του εγκλήματος προς την τελική καταστροφή.
Περίληψη του Άμλετ
Αυτή η περίληψη του Άμλετ του Ουίλιαμ Σαίξπηρ ξεκινά στο κάστρο του Ελσινόρ, όπου οι φρουροί και ο Οράτιος, φίλος του Άμλετ, βλέπουν το φάντασμα του πρόσφατα νεκρού βασιλιά Άμλετ. Ο πρίγκιπας βρίσκεται ήδη σε πένθος, αγανακτισμένος που η μητέρα του, η Γερτρούδη, παντρεύτηκε τον θείο του Κλαύδιο μόλις δύο μήνες μετά τον θάνατο του βασιλιά, και που τώρα ο Κλαύδιος φορά το στέμμα.
Όταν ο Άμλετ συναντά το φάντασμα, εκείνο του αποκαλύπτει ένα φοβερό μυστικό: ο γέρος βασιλιάς δεν πέθανε φυσιολογικά, αλλά δηλητηριάστηκε από τον Κλαύδιο, που λαχταρούσε τον θρόνο και τη βασίλισσα. Το φάντασμα διατάζει τον Άμλετ να εκδικηθεί τον φόνο, αλλά να αφήσει τη Γερτρούδη στην κρίση του ουρανού. Συγκλονισμένος, ο Άμλετ ορκίζεται εκδίκηση, όμως δεν μπορεί να δράσει. Για να κερδίσει χρόνο και να κρύψει τις προθέσεις του, αποφασίζει να προσποιηθεί την τρέλα.
Η φαινομενική τρέλα του Άμλετ ανησυχεί την αυλή. Ο Κλαύδιος και ο αδιάκριτος σύμβουλος Πολώνιος προσπαθούν να ανακαλύψουν την αιτία, χρησιμοποιώντας ως κατασκόπους την παλιά αγάπη του Άμλετ, την Οφηλία, και τους παλιούς συμμαθητές του, τον Ρόζενκραντς και τον Γκίλντενστερν. Στον διασημότερο μονόλογό του, «Να ζει κανείς ή να μη ζει», ο Άμλετ ζυγίζει τη ζωή απέναντι στον θάνατο και τον φόβο για το τι μπορεί να ακολουθήσει. Αβέβαιος ακόμη αν το φάντασμα είπε την αλήθεια, αρπάζει την ευκαιρία όταν φτάνει ένας θίασος ηθοποιών.
Ο Άμλετ βάζει τους ηθοποιούς να ανεβάσουν την «Ποντικοπαγίδα», ένα δράμα που καθρεφτίζει τον φόνο του πατέρα του, για να παρατηρήσει την αντίδραση του Κλαύδιου. Όταν παίζεται η δηλητηρίαση, ο Κλαύδιος πανικοβάλλεται και φεύγει, επιβεβαιώνοντας την ενοχή του. Λίγο αργότερα, ο Άμλετ βρίσκει τον Κλαύδιο μόνο, να προσεύχεται, και θα μπορούσε να τον σκοτώσει, αλλά διστάζει, απρόθυμος να στείλει την ψυχή του θείου του στον ουρανό, και αφήνει τη στιγμή να περάσει.
Στην κάμαρη της μητέρας του, ο Άμλετ αντιμετωπίζει τη Γερτρούδη και, ακούγοντας έναν θόρυβο πίσω από ένα παραπέτασμα, χτυπά στα τυφλά και σκοτώνει κατά λάθος τον κρυμμένο Πολώνιο. Το έγκλημα επιταχύνει την τραγωδία. Ο Κλαύδιος στέλνει τον Άμλετ στην Αγγλία με κρυφές εντολές για την εκτέλεσή του, αλλά ο Άμλετ ξεφεύγει και επιστρέφει στη Δανία. Στο μεταξύ, η Οφηλία, τσακισμένη από την απόρριψη του Άμλετ και τον θάνατο του πατέρα της, χάνει τα λογικά της και πνίγεται.
Ο αδελφός της Οφηλίας, ο Λαέρτης, γυρίζει αποφασισμένος να εκδικηθεί τον πατέρα και την αδελφή του. Ο Κλαύδιος στρέφει αυτή την οργή προς τον Άμλετ και κανονίζει μια μονομαχία ξιφασκίας στην οποία ο Λαέρτης θα χρησιμοποιήσει δηλητηριασμένη λεπίδα, με ένα κύπελλο δηλητηριασμένου κρασιού σε εφεδρεία. Σε όλο το έργο, ο Σαίξπηρ επιστρέφει διαρκώς στα ερωτήματα της δράσης και της αναβολής, της φαινομενικότητας και της πραγματικότητας, και της βεβαιότητας του θανάτου, που συμβολίζεται στη σκηνή του νεκροταφείου, όπου ο Άμλετ ατενίζει το κρανίο του γελωτοποιού Γιόρικ.
Πώς τελειώνει ο Άμλετ;
Ο Άμλετ τελειώνει στη διάσημη σκηνή της μονομαχίας, που μετατρέπεται σε λουτρό αίματος. Κατά τη διάρκεια της ξιφασκίας, ο Λαέρτης τραυματίζει τον Άμλετ με το δηλητηριασμένο ξίφος, αλλά στη συμπλοκή ανταλλάσσουν όπλα και ο Άμλετ τραυματίζει τον Λαέρτη με την ίδια λεπίδα, οπότε και οι δύο είναι πλέον καταδικασμένοι.
Η Γερτρούδη, αγνοώντας τη συνωμοσία, πίνει από το δηλητηριασμένο κύπελλο που ο Κλαύδιος είχε ετοιμάσει για τον Άμλετ και σωριάζεται, φωνάζοντας ότι δηλητηριάστηκε. Ο ετοιμοθάνατος Λαέρτης ομολογεί όλο το σχέδιο και κατονομάζει τον Κλαύδιο ως τον εγκέφαλο. Οργισμένος, ο Άμλετ σκοτώνει επιτέλους τον Κλαύδιο, καρφώνοντάς τον με το δηλητηριασμένο ξίφος και αναγκάζοντάς τον να πιει το υπόλοιπο δηλητηριασμένο κρασί.
Καθώς το δηλητήριο δρα, ο Άμλετ εμποδίζει τον φίλο του Οράτιο να πιει, ώστε κάποιος να ζήσει για να πει την αλήθεια. Δίνει την ετοιμοθάνατη ψήφο του στον πρίγκιπα Φορτίμπρας της Νορβηγίας ως επόμενο βασιλιά και λέει την τελευταία του ατάκα: «Τα υπόλοιπα είναι σιωπή». Ο Φορτίμπρας φτάνει και βρίσκει νεκρή τη βασιλική οικογένεια της Δανίας, και διατάζει να μεταφερθεί ο Άμλετ με τιμές στρατιώτη. Το τέλος αυτής της περίληψης του Άμλετ είναι ζοφερό: η εκδίκηση επιτυγχάνεται, αλλά με κόστος τη ζωή σχεδόν όλων των βασικών προσώπων, και ο θρόνος περνά εντελώς έξω από την οικογένεια.
Ποια είναι τα κύρια πρόσωπα του Άμλετ;
- Άμλετ: πρίγκιπας της Δανίας, γιος του δολοφονημένου βασιλιά. Έξυπνος, πένθιμος και φιλοσοφημένος, διχάζεται ανάμεσα στο καθήκον της εκδίκησης και στις δικές του αμφιβολίες και συνείδηση.
- Κλαύδιος: θείος του Άμλετ και ο κακός του έργου. Δολοφονεί τον αδελφό του, παίρνει τον θρόνο και παντρεύεται τη Γερτρούδη, κι έπειτα σχεδιάζει να εξοντώσει τον Άμλετ.
- Γερτρούδη: μητέρα του Άμλετ και βασίλισσα της Δανίας, της οποίας ο γρήγορος νέος γάμος με τον Κλαύδιο ταράζει τον γιο της. Πεθαίνει πίνοντας το δηλητηριασμένο κρασί.
- Το φάντασμα: το πνεύμα του νεκρού πατέρα του Άμλετ, που αποκαλύπτει τον φόνο και απαιτεί εκδίκηση.
- Οφηλία: κόρη του Πολώνιου και αγαπημένη του Άμλετ. Τσακισμένη από την απόρριψή του και τον θάνατο του πατέρα της, τρελαίνεται και πνίγεται.
- Πολώνιος: ο φλύαρος πρωθυπουργός-σύμβουλος του βασιλιά και πατέρας της Οφηλίας και του Λαέρτη. Ο Άμλετ τον σκοτώνει κατά λάθος πίσω από μια κουρτίνα.
- Λαέρτης: γιος του Πολώνιου, που επιστρέφει για να εκδικηθεί πατέρα και αδελφή και γίνεται όργανο του Κλαύδιου στη μοιραία μονομαχία.
- Οράτιος: ο πιστός φίλος και έμπιστος του Άμλετ, που επιζεί για να πει την ιστορία του.
- Ρόζενκραντς και Γκίλντενστερν: παλιοί συμμαθητές του Άμλετ, στρατολογημένοι από τον Κλαύδιο για να τον κατασκοπεύσουν.
- Φορτίμπρας: ο πρίγκιπας της Νορβηγίας, που φτάνει στο τέλος για να διεκδικήσει τον θρόνο της Δανίας.
Διάσημα αποσπάσματα από τον Άμλετ
Ορίστε μερικές από τις πιο διάσημες φράσεις του έργου (μεταφρασμένες εδώ από το πρωτότυπο, όχι από συγκεκριμένη ελληνική έκδοση):
- «Να ζει κανείς ή να μη ζει, αυτό είναι το ζήτημα.»
- «Κι αν είναι τρέλα, υπάρχει όμως μέθοδος σ' αυτήν.»
- «Πάνω απ' όλα: να είσαι αληθινός με τον εαυτό σου.»
- «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό από μόνο του· η σκέψη το κάνει τέτοιο.»
- «Μου φαίνεται πως η κυρία υπόσχεται υπερβολικά.»
- «Αδυναμία, τ' όνομά σου είναι γυναίκα!»
Συχνές ερωτήσεις για τον Άμλετ
Ποιο είναι το κύριο μήνυμα του Άμλετ;
Το κεντρικό μήνυμα περιστρέφεται γύρω από το διαβρωτικό τίμημα της εκδίκησης και την παράλυση που γεννά η αμφιβολία και η υπερβολική σκέψη. Ο Σαίξπηρ δείχνει πώς μια δίκαιη υπόθεση, όταν επιδιώκεται με δόλο και βία, εξαπλώνει τη διαφθορά ώσπου να καταστρέψει εξίσου ενόχους και αθώους, ενώ ταυτόχρονα διερευνά διαχρονικά ερωτήματα για τον θάνατο, την ηθική και τη δυσκολία της αποφασιστικής δράσης.
Γιατί ο Άμλετ καθυστερεί να σκοτώσει τον Κλαύδιο;
Ο Άμλετ καθυστερεί για διάφορους λόγους: θέλει απόδειξη ότι το φάντασμα είπε την αλήθεια, γι' αυτό ανεβάζει το θέατρο μέσα στο θέατρο· τον βασανίζουν ηθικές και θρησκευτικές αμφιβολίες, όπως η άρνηση να σκοτώσει τον Κλαύδιο την ώρα της προσευχής· και είναι ένας στοχαστικός, φιλοσοφημένος χαρακτήρας που αγωνιά μπροστά στη δράση. Αυτός ο δισταγμός είναι κεντρικός στην τραγωδία και κινεί σχεδόν όλη την πλοκή.
Ο Άμλετ είναι πραγματικά τρελός ή απλώς προσποιείται;
Ο Άμλετ λέει στον Οράτιο ότι θα υιοθετήσει μια «αλλόκοτη συμπεριφορά», δηλαδή προσποιείται την τρέλα για να συγκαλύψει την έρευνά του για τον Κλαύδιο. Ωστόσο, η γνήσια θλίψη, η οργή και η απόγνωσή του θολώνουν τη γραμμή, και επί αιώνες συζητείται αν η λογική του πράγματι καταρρέει σε κάποιες στιγμές, ιδίως στη σκληρότητά του προς την Οφηλία και τη μητέρα του.
Πόσοι άνθρωποι πεθαίνουν στον Άμλετ;
Στη διάρκεια του Άμλετ πεθαίνουν οκτώ βασικά πρόσωπα: ο Πολώνιος, η Οφηλία, ο Ρόζενκραντς, ο Γκίλντενστερν, η Γερτρούδη, ο Λαέρτης, ο Κλαύδιος και ο ίδιος ο Άμλετ, συν τον φόνο του βασιλιά Άμλετ πριν αρχίσει το έργο. Μόνο η τελική σκηνή της μονομαχίας σκοτώνει τη Γερτρούδη, τον Λαέρτη, τον Κλαύδιο και τον Άμλετ, γι' αυτό θεωρείται μία από τις πιο αιματηρές τραγωδίες του Σαίξπηρ.
Πότε έγραψε ο Σαίξπηρ τον Άμλετ;
Ο Σαίξπηρ έγραψε τον Άμλετ γύρω στο 1599–1601, και οι πρώτες έντυπες εκδοχές εμφανίστηκαν το 1603 και το 1604. Είναι μία από τις ώριμες τραγωδίες του και το μακροσκελέστερο έργο του, και παραμένει αδιάκοπα δημοφιλής στη σκηνή και στα σχολεία από τις αρχές του 17ου αιώνα.
Τι σημαίνει το «Να ζει κανείς ή να μη ζει»;
Στον μονόλογο «Να ζει κανείς ή να μη ζει», ο Άμλετ ζυγίζει την ύπαρξη απέναντι στην ανυπαρξία, αναρωτιέται δηλαδή αν είναι καλύτερο να υπομένει κανείς τα βάσανα της ζωής ή να τους ξεφεύγει μέσω του θανάτου. Διστάζει επειδή κανείς δεν ξέρει τι έρχεται μετά τον θάνατο, και αυτός ο φόβος του αγνώστου, υποστηρίζει, είναι που κάνει τους ανθρώπους να αντέχουν τα δεινά τους αντί να τους βάζουν τέλος.