Duma i uprzedzenie streszczenie

Duma i uprzedzenie liczy 61 rozdziałów, pierwotnie wydanych w trzech tomach. Struktura podąża za zmieniającym się spojrzeniem Elizabeth na pana Darcy'ego:

• Tom I (rozdz. 1–23). Rodzina Bennetów, przyjazd Bingleya i Darcy'ego, pierwsze wrażenia oraz rosnący, niechciany pociąg Darcy'ego do Elizabeth.
• Tom II (rozdz. 24–42). Ślub pana Collinsa, wizyta Elizabeth w Kent, katastrofalne pierwsze oświadczyny Darcy'ego i jego odkrywczy list.
• Tom III (rozdz. 43–61). Wizyta w Pemberley, skandaliczna ucieczka Lydii z Wickhamem, potajemna interwencja Darcy'ego i rozwiązanie wątków miłosnych.

List Darcy'ego w połowie powieści stanowi jej wielki punkt zwrotny.

Pani Bennet jest zdeterminowana, by dobrze wydać za mąż pięć córek, a zamożny kawaler, pan Bingley, właśnie wynajął sąsiednią posiadłość Netherfield. Bingley wkrótce zwraca uwagę na Jane, najstarszą i najłagodniejszą z sióstr. Jego bliski przyjaciel, jeszcze bogatszy pan Darcy, wydaje się wszystkim dumny i nieprzyjemny i obraża żywiołową Elizabeth Bennet, lekceważąc ją na balu.

Niechęć Elizabeth do Darcy'ego twardnieje w uprzedzenie, zwłaszcza po tym, jak poznaje czarującego oficera Wickhama, który opowiada jej, że Darcy okrutnie pozbawił go spadku. Tymczasem napuszony kuzyn Bennetów, pan Collins — przyszły dziedzic domu — oświadcza się Elizabeth; ona go odrzuca, a on szybko żeni się z jej praktyczną przyjaciółką Charlotte Lucas. Gdy Bingley nagle opuszcza Netherfield, Jane zostaje ze złamanym sercem, a Elizabeth podejrzewa, że Darcy maczał w tym palce.

Podczas wizyty w Kent Elizabeth ponownie spotyka Darcy'ego w domu jego apodyktycznej ciotki, lady Catherine de Bourgh. Ku jej zdumieniu Darcy wyznaje jej miłość, ale robi to, obrażając jej rodzinę i niższą pozycję społeczną. Wściekła Elizabeth go odrzuca, oskarżając o zniszczenie szczęścia Jane i skrzywdzenie Wickhama. Darcy odpowiada listem, który zmienia wszystko: przyznaje, że rozdzielił Bingleya i Jane, ale wyjaśnia, że uważał ją za obojętną, i ujawnia, że Wickham jest kłamcą i łowcą posagów, który próbował uciec z jego młodą siostrą Georgianą.

List zmusza Elizabeth do uznania własnego uprzedzenia. Kilka miesięcy później, zwiedzając Derbyshire z wujostwem, państwem Gardiner, przypadkiem odwiedza Pemberley, wielką posiadłość Darcy'ego, sądząc, że go tam nie ma. Gdy Darcy się pojawia, jest serdeczny, uprzejmy i wyraźnie odmieniony, a uczucia Elizabeth zaczynają się zmieniać.

Kryzys nadchodzi, gdy najmłodsza, lekkomyślna siostra Elizabeth, Lydia, ucieka z Wickhamem, grożąc hańbą całej rodzinie. Darcy dyskretnie interweniuje, odnajduje parę i płaci, by zmusić Wickhama do poślubienia Lydii, ratując reputację Bennetów — a wszystko to bez szukania uznania.

Duma i uprzedzenie kończy się szczęśliwie, a duma i uprzedzenie zostają przezwyciężone. Po tym, jak Darcy potajemnie ratuje rodzinę Bennetów, aranżując ślub Lydii z Wickhamem, i po powrocie Bingleya oraz jego zaręczynach z Jane, lady Catherine de Bourgh wpada, by zażądać od Elizabeth obietnicy, że nigdy nie poślubi jej siostrzeńca. Elizabeth nie daje się zastraszyć, a jej stanowczość, na przekór intencjom lady Catherine, przywraca Darcy'emu nadzieję, że uczucia dziewczyny się zmieniły.

Darcy oświadcza się po raz drugi, tym razem z pokorą i szczerym szacunkiem. Elizabeth, która rozumie już zarówno jego prawdziwy charakter, jak i własne wcześniejsze błędy, z radością przyjmuje oświadczyny. Oboje dostrzegają, jak wiele się zmienili: Darcy nauczył się porzucić arogancję, a Elizabeth — patrzeć poza pierwsze wrażenia.

Powieść zamyka podwójny ślub: Elizabeth poślubia Darcy'ego, a Jane wychodzi za Bingleya. Postacie niemądre i trudne zostają łagodnie wyśmiane, lecz nie zniszczone, a główna para łączy się w małżeństwie opartym na wzajemnym zrozumieniu i szacunku, a nie na majątku czy pozorach.

Oto kilka najsłynniejszych zdań z powieści (przetłumaczonych tu z oryginału, a nie z konkretnego wydania):

• «Jest prawdą powszechnie znaną, że samotnemu a bogatemu mężczyźnie brak do szczęścia tylko żony.»
• «Z łatwością wybaczyłabym mu jego dumę, gdyby nie zranił mojej.»
• «Na próżno walczyłem. Nic to nie daje. Nie zdołam stłumić swoich uczuć. Pozwól, że powiem, jak żarliwie cię podziwiam i kocham.»
• «Po cóż żyjemy, jeśli nie po to, by bawić naszych sąsiadów i śmiać się z nich, gdy przyjdzie nasza kolej?»