Frankenstein streszczenie

Victor Frankenstein, młody naukowiec z Genewy zafascynowany filozofią przyrody, po śmierci matki studiuje na uniwersytecie w Ingolstadt. Tam odkrywa tajemnicę tchnienia życia w martwą materię i, gnany ambicją, składa z ludzkich szczątków olbrzymiego stwora. Kiedy jednak widzi, jak ożywa, ogarnia go przerażenie i ucieka, porzucając swoje dzieło.

Stwór, samotny i zagubiony, ucieka na łono natury. Cierpi z powodu zimna, głodu i odrzucenia przez wszystkich z powodu potwornego wyglądu. Ukryty w pobliżu ubogiej rodziny, obserwując ją, uczy się mówić i czytać oraz odkrywa literaturę, w tym Raj utracony. Mimo inteligencji i tęsknoty za towarzystwem ludzie traktują go okrutnie, co karmi jego smutek i wściekłość.

W Genewie zostaje zamordowany młodszy brat Victora, William. Victor dostrzega stwora w pobliżu miejsca zbrodni i pojmuje, że to on jest winny, ale milczy w obawie, że nikt mu nie uwierzy. Służąca Justyna Moritz zostaje niesłusznie oskarżona i stracona, co pogrąża Victora w poczuciu winy.

W górach stwór staje przed nim i opowiada o swoim cierpieniu. Żąda, by Victor stworzył mu towarzyszkę, która ukoi jego samotność, a Victor niechętnie się zgadza. Wyrusza do Anglii i na odległe Orkady, by ją zbudować, lecz w obawie przed wypuszczeniem na świat nowej rasy potworów niszczy niedokończone dzieło. Rozwścieczony tą zdradą stwór przysięga zemstę: «będę przy tobie w twoją noc poślubną».

Stwór zabija najpierw Henry'ego Clervala, najlepszego przyjaciela Victora, a potem, w samą noc poślubną, Elizabeth, żonę Victora. Ojciec Victora umiera ze zgryzoty. Zniszczony i samotny, Victor poświęca życie na pościg za stworem aż po Arktykę.

Frankenstein kończy się w Arktyce, na pokładzie statku kapitana Waltona, który ratuje Victora, gdy ten ściga stwora po lodzie. Wyczerpany i strawiony klęską swojej zemsty, Victor umiera po opowiedzeniu Waltonowi całej historii.

Wkrótce potem stwór pojawia się przy ciele swojego twórcy. Zamiast triumfu odczuwa głęboki ból i wyrzuty sumienia: żałuje odebranych istnień i wyjaśnia, że to samotność i odrzucenie uczyniły z niego potwora. Gdy Victor nie żyje, oświadcza, że nie ma już powodu, by żyć.

Stwór zapowiada, że odbierze sobie życie, i oddala się na krze lodowej, ginąc w ciemności. Jego los pozostaje otwarty, ale samobójstwo jest sugerowane. Tak twórca i jego dzieło giną razem, zamykając tragiczny cykl stworzenia, porzucenia, cierpienia i zemsty oraz podkreślając niebezpieczeństwo bezgranicznej ambicji i ludzką potrzebę miłości i bliskości.

Oto kilka najsłynniejszych zdań z powieści (przetłumaczonych tu z oryginału, a nie z konkretnego wydania):

• «Strzeż się: nie znam strachu, a przez to jestem potężny.»
• «Nic nie jest dla ludzkiego umysłu tak bolesne jak wielka i nagła zmiana.»
• «Powinienem być twoim Adamem, a jestem raczej upadłym aniołem.»
• «Ucz się ode mnie… jak niebezpieczne jest zdobywanie wiedzy.»