Wielki Gatsby streszczenie

Nick Carraway, narrator, przeprowadza się do West Egg na Long Island latem 1922 roku. Przybywa z Minnesoty, by pracować jako makler obligacji, i wynajmuje skromny dom obok okazałej rezydencji Jaya Gatsby'ego — tajemniczego człowieka słynącego z wystawnych przyjęć, od których sam zwykle trzyma się z boku.

Nick odwiedza kuzynkę Daisy Buchanan i jej męża Toma w East Egg, dzielnicy «starych pieniędzy». Odkrywa, że Tom ma romans z Myrtle Wilson, żoną mechanika z ponurej «doliny popiołów» między West Egg a Nowym Jorkiem. Poznaje też Jordan Baker, zawodową golfistkę i przyjaciółkę Daisy, z którą się wiąże.

Z czasem Gatsby zwierza się Nickowi: wciąż kocha Daisy, którą kochał pięć lat wcześniej, a swój majątek — po części nielegalnie — zdobył po to, by ją odzyskać. Dzięki Nickowi Gatsby i Daisy odnawiają romans, choć ona pozostaje żoną Toma. Napięcie wybucha podczas konfrontacji w hotelu Plaza: Tom ujawnia mroczną przeszłość Gatsby'ego, a Daisy przyznaje, że kochała obu, co druzgocze Gatsby'ego.

W drodze powrotnej do East Egg Daisy, prowadząc samochód Gatsby'ego, potrąca i zabija Myrtle. Gatsby chce wziąć winę na siebie, by chronić Daisy, ale Tom wmawia George'owi Wilsonowi, mężowi Myrtle, że za kierownicą siedział Gatsby. Oszalały z bólu George zabija Gatsby'ego w jego basenie, a potem odbiera sobie życie. Na pogrzeb prawie nikt nie przychodzi, co obnaża powierzchowność świata Gatsby'ego. Rozczarowany Nick wraca na Środkowy Zachód.

Na końcu Wielkiego Gatsby'ego Jay Gatsby ginie zastrzelony przez George'a Wilsona, który błędnie sądzi, że to Gatsby prowadził samochód, który zabił jego żonę Myrtle. W rzeczywistości za kierownicą siedziała Daisy, lecz Gatsby postanowił wziąć winę na siebie, by ją chronić, a Tom wskazał George'owi Gatsby'ego. Po zabójstwie George odbiera sobie życie.

Nick Carraway zajmuje się sprawami Gatsby'ego i organizuje pogrzeb, na który jednak prawie nikt nie przychodzi: goście przyjęć i znajomi znikają, obnażając pustkę tego olśniewającego świata. Marzenie Gatsby'ego o odzyskaniu przeszłości z Daisy okazuje się bardziej nieosiągalne niż kiedykolwiek.

Powieść zamyka się refleksją Nicka nad amerykańskim snem i uporczywą nadzieją, która pcha ludzi naprzód, symbolizowaną przez zielone światło na końcu pomostu Daisy — to, którego Gatsby zawsze pragnął, lecz nigdy nie osiągnął. Zakończenie podkreśla motywy złudzenia, straty i nieosiągalności wyidealizowanych marzeń.

Oto kilka znanych zdań z powieści (przetłumaczonych tu z angielskiego oryginału, a nie z oficjalnego polskiego wydania):

• «Tak brniemy dalej, łodzie pod prąd, nieustannie znoszeni wstecz, ku przeszłości.»
• «Nie można powtórzyć przeszłości? Ależ oczywiście, że można!» — Gatsby
• «Mam nadzieję, że będzie głuptaskiem — to najlepsze, czym dziewczyna może być na tym świecie: pięknym małym głuptaskiem.» — Daisy
• «Byli lekkomyślni, Tom i Daisy: niszczyli rzeczy i ludzi, a potem chowali się za swoimi pieniędzmi.» — Nick