Frankenstein konusu

Doğa felsefesine tutkun genç Cenevreli bilim insanı Victor Frankenstein, annesinin ölümünün ardından Ingolstadt Üniversitesi'nde okur. Orada cansız maddeye yaşam verme sırrını keşfeder ve hırsının etkisiyle, insan kalıntılarından devasa bir yaratık kurar. Ama yaratığın canlandığını görünce dehşete kapılır ve kaçarak eserini terk eder.

Yalnız ve şaşkın kalan yaratık doğaya kaçar. Korkunç görünüşü yüzünden soğuktan, açlıktan ve herkesin reddinden acı çeker. Yoksul bir ailenin yakınına gizlenir; onları izleyerek konuşmayı ve okumayı öğrenir, Kayıp Cennet de dâhil edebiyatı keşfeder. Zekâsına ve arkadaşlık özlemine rağmen insanlar ona zalimce davranır; bu da üzüntüsünü ve öfkesini büyütür.

Cenevre'de Victor'ın küçük kardeşi William öldürülür. Victor, olay yerinin yakınında yaratığı görür ve suçlunun o olduğunu anlar, ama kimsenin inanmayacağı korkusuyla susar. Hizmetçi Justine Moritz haksız yere suçlanıp idam edilir; bu da Victor'ı suçluluğa boğar.

Dağlarda yaratık karşısına çıkar ve çektiği acıları anlatır. Yalnızlığını dindirecek bir eş yaratmasını ister; Victor, istemeye istemeye kabul eder. Onu yapmak için İngiltere'ye ve ıssız Orkney Adaları'na gider, ama yeni bir canavar soyunu dünyaya salmaktan korkarak yarım kalan yaratığı yok eder. Bu ihanete öfkelenen yaratık intikam yemini eder: «Düğün gecende yanında olacağım.»

Yaratık önce Victor'ın en yakın dostu Henry Clerval'i, sonra da tam düğün gecesinde Victor'ın karısı Elizabeth'i öldürür. Victor'ın babası üzüntüden ölür. Yıkılmış ve yapayalnız kalan Victor, hayatını yaratığı ta Kuzey Kutbu'na dek kovalamaya adar.

Frankenstein, Kuzey Kutbu'nda, Kaptan Walton'ın gemisinde sona erer; Walton, yaratığı buzların üzerinde kovalayan Victor'ı kurtarır. Tükenmiş ve intikamının başarısızlığıyla kavrulan Victor, öyküsünü Walton'a anlattıktan sonra ölür.

Kısa süre sonra yaratık, yaratıcısının cesedinin başında belirir. Zafer yerine derin bir acı ve pişmanlık duyar: yok ettiği canlar için hayıflanır ve yalnızlıkla reddedilmenin onu bir canavara dönüştürdüğünü anlatır. Victor öldüğüne göre, yaşamak için artık bir nedeni kalmadığını söyler.

Yaratık, kendi canına kıyacağını bildirir ve bir buz kütlesinin üzerinde uzaklaşarak karanlıkta kaybolur. Kaderi açık bırakılsa da intiharı ima edilir. Böylece yaratıcı ile yaratığı birlikte ölür; yaratma, terk edilme, acı ve intikamdan oluşan trajik bir döngü kapanır ve sınırsız hırsın tehlikesi ile insanın sevgi ve yoldaşlık ihtiyacı vurgulanır.

Romandan en ünlü sözlerden bazıları (burada belirli bir Türkçe baskıdan değil, orijinalinden çevrilmiştir):

• «Dikkat et: korkusuzum, bu yüzden de güçlüyüm.»
• «İnsan zihni için büyük ve ani bir değişiklik kadar acı veren hiçbir şey yoktur.»
• «Senin Âdem'in olmalıydım; oysa daha çok düşmüş bir meleğim.»
• «Benden öğren… bilgiyi elde etmenin ne denli tehlikeli olduğunu.»